Spanje: Euthanasiewet binnenkort ongrondwettelijk verklaard?

 Afdrukken

Thema : Einde van het leven / Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Nieuws - Spanje

Gepubliceerd op : 08/04/2021

Auteur / Bron : Europees Instituut voor Bio-ethiek

In een eindstemming op 18 maart heeft het Spaanse parlement de "organieke wet inzake de regulering van euthanasie"aangenomen. 

Deze wet voert een uitzondering in op het verbod om het leven van anderen te beëindigen, in het geval dat de patiënt die om euthanasie heeft verzocht, lijdt aan een "ernstige en ongeneeslijke ziekte" of een "ernstige, chronische en invaliderende aandoening", die in elk geval "voortdurend en ondraaglijk fysiek of psychisch lijden voor de persoon die lijdt" veroorzaakt. 

 

In alle gevallen wordt het criterium in verband met het lijden subjectief opgevat: wat de patiënt over zijn lijden zegt, is wet, en impliceert dat de arts het verzoek van de patiënt om zijn leven te beëindigen moet inwilligen. 

Wat de tweede hypothese betreft, die verband houdt met de afwezigheid van een ongeneeslijke ziekte maar van een chronische aandoening, wordt de nadruk gelegd op wat wordt beschouwd als een verlies van autonomie - lichamelijk of relationeel - van de persoon. Het bestaan van deze tweede hypothese impliceert ook dat de toegang tot euthanasie niet beperkt blijft tot mensen aan het eind van hun leven, maar met name mogelijk wordt voor mensen met een handicap

Verwacht wordt dat de wet drie maanden na de bekendmaking ervan in het Publicatieblad in werking zal treden, d.w.z. in juni 2021

 

Parlementsleden die tegen euthanasie zijn, hebben echter aangekondigd dat zij beroep zullen aantekenen bij het Spaanse Constitutionele Hof om de wet nietig te laten verklaren. Het instellen van een dergelijk beroep wegens ongrondwettigheid onderbreekt de inwerkingtreding of de toepassing van de wet niet. 

Zoals de Spaanse wet is aangenomen, doet zij ten minste drie fundamentele vragen rijzen over haar verenigbaarheid met de Spaanse grondwet. 

 

EUTHANASIE EN HET RECHT OP LEVEN 

Het eerste probleem is de verenigbaarheid van euthanasie als zodanig met artikel 15 van de Grondwet, dat bepaalt dat "eenieder recht heeft op leven en op lichamelijke en morele integriteit". Het feit dat vrijwillig een einde wordt gemaakt aan het leven van een ander, zelfs op diens verzoek, lijkt in strijd te zijn met een dergelijk grondrecht. Het Grondwettelijk Hof zal moeten beoordelen in hoeverre het "recht op eerbiediging van persoonlijke levenssfeer en familie- en gezinsleven", dat in artikel 18 van de Grondwet is neergelegd, het recht om euthanasie te verzoeken omvat en voorrang heeft boven het recht op leven. 

 

STAATSREGISTER VAN GEWETENSBEZWAARDEN 

Een tweede moeilijkheid houdt verband met artikel 16 van de wet, dat voorziet in de instelling van een overheidsregister van gewetensbezwaarden tegen euthanasie. Het verklaarde doel van een dergelijk systeem is ervoor te zorgen dat alle patiënten daadwerkelijk toegang hebben tot euthanasie. Dit register doet echter ernstige vragen rijzen over de eerbiediging van het grondrecht op vrijheid van geweten, gedachte en godsdienst, dat het recht omvat zijn overtuigingen niet openbaar te maken, alsook het recht om van overtuigingen te veranderen. Een dergelijke bepaling gaat ook voorbij aan de nauwe banden die kunnen bestaan tussen het persoonlijk geweten van een arts en zijn medisch geweten: een arts die niet noodzakelijkerwijs tegen euthanasie is, kan inderdaad van mening zijn dat niet aan de voorwaarden van de wet is voldaan om het verzoek om euthanasie van de patiënt in te willigen, of dat euthanasie een ethisch probleem vormt. Moet deze laatste worden beschouwd als een bezwaar makende arts? Deze hypothese is in de huidige wet niet aan de orde. 

 

RECHTSONZEKERHEID 

Ten slotte doet het onbepaalde karakter van de materiële voorwaarden voor toegang tot euthanasie ook vragen rijzen vanuit het oogpunt van de naleving van de Spaanse grondwet, en meer bepaald van het rechtszekerheidsbeginsel (artikel 9, lid 3). Tot deze ongedefinieerde criteria behoren de begrippen "voortdurend en ondraaglijk fysiek of psychisch lijden"en "ernstige, chronische en arbeidsongeschikt makende toestand". De onbepaaldheid van deze begrippen is des te schadelijker omdat zij het leven van het individu beïnvloedt. 

In dit verband zij eraan herinnerd dat het Grondwettelijk Hof van Portugal onlangs de nieuwe Portugese euthanasiewet, die grotendeels vergelijkbaar is met de Spaanse wet, nietig heeft verklaard (zie IEB News van 18/3/21). De vaststelling van de ongrondwettigheid door het Portugese Hof is juist gebaseerd op het gebrek aan rechtszekerheid van het criterium van "definitieve en volgens de wetenschappelijke consensus uiterst ernstige schade". 


Vergelijkbare artikelen

Spanje: decriminalisering van euthanasie in de handen van de Senaat

Spanje: decriminalisering van euthanasie in de handen van de Senaat

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Het jaar 2020 was voor het Spaanse parlement begonnen met de behandeling van een wetsvoorstel om de praktijk van euthanasie toe te staan. Datzelfde jaar eindigde met een stemming in het Congres van Afgevaardigden (Lagerhuis van het Parlement) voor het wetsvoorstel.

Tijdens een stemming op 17 december jl. hebben 198 afgevaardigden voor de tekst gestemd, met 138 tegen en twee onthoudingen.

Het is nu aan de Senaat om te beslissen over het voorstel, waarschijnlijk in de eerste maanden van...

Lees meer

Spanje: Euthanasiewet binnenkort ongrondwettelijk verklaard?

Spanje: Euthanasiewet binnenkort ongrondwettelijk verklaard?

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

In een eindstemming op 18 maart heeft het Spaanse parlement de "organieke wet inzake de regulering van euthanasie" aangenomen. 

Deze wet voert een uitzondering in op het verbod om het leven van anderen te beëindigen, in het geval dat de patiënt die om euthanasie heeft verzocht, lijdt aan een "ernstige en ongeneeslijke ziekte" of een "ernstige, chronische en invaliderende aandoening", die in elk geval "voortdurend en ondraaglijk fysiek of psychisch lijden voor de persoon die lijdt" ve...

Lees meer

Portugal: euthanasiewet ongrondwettelijk verklaard

Portugal: euthanasiewet ongrondwettelijk verklaard

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord



In een arrest van maandag 15 maart heeft het Portugese Constitutioneel Tribunaal de euthanasiewet ongrondwettig verklaard.

Enkele dagen na de aanneming van het wetsontwerp door het Portugese parlement op 29 januari 2021 heeft de President van de Republiek, Marcelo Rebelo de Sousa, de zaak voorgelegd aan het hoogste Portugese gerechtshof om te onderzoeken of de wet in overeenstemming is met de grondwet. De President wees met name op het gebrek aan nauwkeurigheid in de voorwaarden voor to...

Lees meer