Euthanasie en dementie: Nederland staat sedatie onder dwang toe om iedere weerstand van de patiënt te voorkomen

 Afdrukken

Thema : Einde van het leven / Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Nieuws - Nederland

Gepubliceerd op : 27/11/2020

Auteur / Bron : L. Vanbellingen / euthanasiecommissie.nl; Guardian (20/11); Volkskrant (20/11)

In de op 19 november bijgewerkte Code van goede praktijken van de regionale commissies voor toezicht op euthanasie in Nederland (RTE) worden nadere bijzonderheden verstrekt over de procedure die moet gevolgd worden in geval van euthanasie bij een persoon die aan dementie lijdt en wiens vermogen om toestemming te geven is aangetast.

Dit amendement volgt op de rechtszaak over koffie-euthanasie (euthanasie-café), genoemd naar het toedienen van een kalmerend middel door de arts in de koffietas van een dementerende persoon, om hem/haar rustig te kunnen euthanaseren. Deze persoon had inderdaad eerder schriftelijk verklaard dat hij of zij geëuthanaseerd wilde worden, maar enkel "op zijn of haar verzoek" en "wanneer hij of zij zou oordelen dat de tijd rijp was". Ondanks deze verduidelijkingen en de verwarde houding van de patiënte over haar wens om te sterven, vond de arts het niet nodig om haar toestemming te vragen om over te gaan tot euthanasie.

De rechtbank in Den Haag heeft de arts in september 2019 vrijgesproken (zie News IEB), waarbij zij oordeelde dat de arts voorzichtig had gehandeld en dat het daarom niet nodig was om de toestemming van de patiënte te verkrijgen op het moment van euthanasie. Naar het oordeel van de Rechtbank moest men zich baseren op de voorafgaande verklaring. In april 2020 bevestigde het Hof van Cassatie deze redenering in een principieel arrest (zie News IEB).

 

Toestemming van de patiënt overbodig op het moment van de euthanasie

Rekening houdend met deze jurisprudentie voorziet de code aan de arts nu de mogelijkheid om de patiënt niet te raadplegen betreffende het tijdstip en de wijze waarop zijn of haar leven zal worden beëindigd. Volgens RTE is zo'n bespreking "zinloos", omdat de patiënt "niet meer kan begrijpen waarover het gaat" of zelfs "geagiteerd" raakt als gevolg van dit gesprek. Voor de arts gaat het er dus om dat hij zich vooral baseert op de inhoud van de voorafgaande verklaring van euthanasie die eerder door de patiënt is opgesteld.

In dezelfde logica is de beoordeling van de ondraaglijke en niet te bedaren aard van de pijn van de patiënt de enige verantwoordelijkheid van de arts, waarbij de patiënt, ook hier, niet in staat wordt geacht zich in dit opzicht uit te drukken zodra de dementie het beginstadium heeft verlaten.

Tot slot is de toestemming van de patiënt om te sterven door euthanasie zelf niet meer nodig wanneer de euthanasie in werking wordt gesteld. Alleen "duidelijke signalen" die door de patiënt op dat moment worden uitgedrukt om aan te geven dat hij of zij, zijn of haar leven niet wil beëindigen, moeten de arts ertoe brengen zijn of haar voorafgaande verklaring van euthanasie in twijfel te trekken.

 

 Aangeraden sedatie in het geval van onrust of agressiviteit van de patiënt

Bovendien geeft de Code aan dat in het geval een patiënt die als onbekwaam wordt beschouwd "tekenen van nervositeit, onrust of agressie" vertoont op het moment van euthanasie, "premedicatie" - een kalmerend middel - gepast kan zijn, zodat euthanasie kan gebeuren "op de meest comfortabele manier die mogelijk is voor de patiënt".

 

Deze richtlijnen roepen opnieuw de vraag op over de beoordeling van “de bevoegdheid van de patiënt” om in te stemmen met de beëindiging van het leven, of omgekeerd, om uitdrukking te geven van een overlevingsinstinct op het moment van het onmiddellijke vooruitzicht van de dood. In de ogen van de Nederlandse RTE lijkt een dergelijke toestemmingscapaciteit uitgesloten in het geval van dementie na de eerste fase.

Bovendien kan het idee dat dementie noodzakelijkerwijs en uitsluitend synoniem is met lijden, in twijfel worden getrokken.

 

Zie ook de IEB-Flash Expert - België - Euthanasie bij dementerenden: kritische reflectie


Vergelijkbare artikelen

Euthanasie: het Parlement staat op het punt te stemmen over een ongrondwettelijke wet

Euthanasie: het Parlement staat op het punt te stemmen over een ongrondwettelijke wet

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Het wetsvoorstel tot wijziging van de wetgeving inzake euthanasie, dat sinds oktober 2019 in het federale Parlement wordt besproken, zal in de plenaire vergadering van donderdag 5 maart ter stemming worden gebracht.

Deze wet is in ten minste twee punten in strijd met de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens :

1° De tekst schendt de gewetensvrijheid van de artsen

Het wetsvoorstel verplicht een arts die weigert euthanasie uit te voeren, « de contactgegevens te bezorgen ...

Lees meer

De coronavirusmaatregelen van afzondering thuis en hun mogelijke impact op de euthanasievragen

De coronavirusmaatregelen van afzondering thuis en hun mogelijke impact op de euthanasievragen

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Nu de maatregelen ter bestrijding van het COVID-19 geleidelijk aan versoepelen, kunnen we de maatschappelijke gevolgen van de algemene verplichting in afzondering thuis te blijven beoordelen.

Onze bejaarden hebben zeker en vast een zware tol betaald, want onder hen tellen we verhoudingsgewijs het grootste aantal overledenen.

Vrij snel zagen de rusthuizen zich verplicht hun bewoners in isolement te plaatsen en hun elk fysiek contact met de buitenwereld, zelfs met hun naaste familieleden, te...

Lees meer

"Mijn professionele integriteit als arts staat op het spel."

"Mijn professionele integriteit als arts staat op het spel."

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

In Canada waarschuwen meer dan 1.000 artsen voor de gevaren van wetsvoorstel C-7 dat euthanasie wil uitbreiden en dat momenteel in het Parlement wordt besproken. "Het roekeloos verwijderen van voorheen als essentieel aanziene beschermingsmaatregelen zal kwetsbare patiënten direct in gevaar brengen en kan hen zelfs het leven kosten", schrijven ze in een gezamenlijke verklaring.

Nauwelijks vier jaar nadat in Canada euthanasie gedeeltelijk gedepenaliseerd werd, is inderdaad reeds sprake van een ...

Lees meer