Euthanasie van Tine Nys: Belgische wet wordt aangevochten voor het Grondwettelijk Hof

Auteur / Bron : Gepubliceerd op : Thema : Einde van het leven / Euthanasie en geassisteerde zelfmoord Nieuws Temps de lecture : 2 min.

 Afdrukken

Op 12 oktober besliste de correctionele rechtbank van Dendermonde om aan het Grondwettelijk Hof twee prejudiciële vragen te stellen over de interpretatie van de Belgische euthanasiewet.

Dit beslissing kadert in de zaak Tine Nys, een jonge vrouw die in 2020, op 38-jarige leeftijd, door euthanasie overleed. Ter herinnering: de drie artsen die aan de euthanasie hadden meegewerkt, waren vervolgd wegens vergiftiging, omdat zij niet zouden hebben voldaan aan de voorwaarden waarin de Belgische wet voorziet. In januari 2020 sprak het Gentse hof van assisen de drie artsen vrij, maar verklaarde dat er met betrekking tot de arts die de euthanasie uitvoerde - Dr. J. Van Hove - "gerede twijfel" bestond dat hij de voorwaarden en de procedure van de euthanasiewet niet had nageleefd (zie IEB Bulletin 6/2/2020).

Deze twijfel over de vraag of aan de wettelijke vereisten was voldaan, leidde tot de opening van een nieuw burgerlijk proces voor de correctionele rechtbank van Dendermonde. Het gaat erom hier vast te stellen of Dr. Van Hove een fout zou hebben begaan - ondanks zijn vrijspraak om reden van het voordeel van de twijfel  - en of die fout zou kunnen leiden tot zijn burgerlijke aansprakelijkheid en de toekenning van een schadevergoeding aan de familie van de burgerlijke partij Tine Nys.

De moeilijkheid ligt hier in het feit dat de euthanasiewet niet voorziet in een specifieke strafrechtelijke sanctie in geval van niet-naleving van de materiële (met betrekking tot de toestand van de patiënt die om euthanasie verzoekt) en procedurele voorwaarden van de euthanasiewet. Elke overtreding van de euthanasiewet leidt er dus toe dat de arts die bij de euthanasie betrokken is, kan worden vervolgd voor moord door vergiftiging. De Belgische gerechtelijke autoriteiten lijken trouwens weinig geneigd om een arts die illegaal euthanasie heeft uitgevoerd, te veroordelen - of zelfs te vervolgen - wegens vergiftiging.

Deze rechtsonzekerheid bracht Dr. Van Hove ertoe het Hof te verzoeken twee vragen te stellen aan het Grondwettelijk Hof teneinde de interpretatie van de "euthanasie"-wet en de overeenstemming ervan met het legaliteitsbeginsel in het strafrecht te verduidelijken, dat vereist dat men alleen kan worden veroordeeld op grond van een duidelijke en precieze strafrechtelijke tekst.

De rechtbank stemde ermee in zich tot het Grondwettelijk Hof te wenden, maar herformuleerde de door de verdediging voorgestelde vragen.

De eerste vraag die aan de grondwettelijke rechters wordt voorgelegd, betreft de vraag of het ontbreken van onderscheid tussen de formele en de materiële voorwaarden voor euthanasie in de "euthanasiewet" - waarvan de niet-naleving kan leiden tot de beschuldiging van moord door vergiftiging - in overeenstemming is met het non-discriminatiebeginsel. Met andere woorden, is het normaal dat de strafrechtelijke sanctie voor de schending van de procedurele voorwaarden even streng is als die voor de schending van de materiële voorwaarden voor euthanasie?

De tweede vraag, die ook betrekking heeft op het eerbiedigen van het non-discriminatiebeginsel, gaat erover of de arts die euthanasie toepast zonder de wettelijke voorwaarden na te leven, vergeleken kan worden met gelijk wie die gewild een einde maakt aan het leven van een ander door vergiftiging.

Deze nieuwe gerechtelijke ontwikkeling in de zaak Tine Nys legt de grenzen bloot van de Belgische wetgeving, zowel wat betreft de formulering ervan als de controle op de naleving. De vragen voor het Grondwettelijk Hof tonen bovendien hoe delicaat het onderscheid is tussen de procedurele en de materiële voorwaarden bij  euthanasie, en hun respectieve belangrijkheid.

Kan men er immers redelijkerwijs van uitgaan dat de onafhankelijkheidseis van de geraadpleegde arts en het ter sprake brengen van therapie-opties en palliatieve zorg, procedurele voorwaarden zijn waarvan de schending minder ernstig zou zijn dan de voorwaarden van de toestand van de patiënt, ook al kan de niet-naleving ervan een aanzienlijke invloed hebben op de rechtmatigheid van de beslissing om euthanasie uit te voeren?

Het Grondwettelijk Hof buigt zich momenteel over het beroep tot nietigverklaring dat is ingesteld tegen de meest recente wet tot wijziging van de "euthanasiewet", zoals die op 15 maart 2020 door het Belgische Parlement is aangenomen.


Vergelijkbare artikelen

Naar  euthanasie van jonge kinderen zonder hun toestemming in Nederland

Naar euthanasie van jonge kinderen zonder hun toestemming in Nederland

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Euthanasie toestaan op kinderen tussen 1 en 12 jaar, ook als ze er niet om vragen of ermee instemmen: dat is wat de Nederlandse minister Hugo De Jonge voorstelt in een brief aan de Tweede Kamer van Nederland op 12 oktober.

Euthanasie is nu legaal in Nederland voor volwassenen en minderjarigen boven de 12 jaar. Wat betreft de praktijk van euthanasie bij kinderen jonger dan één jaar, deze is in het kader van het Protocol van Groningen gedepenaliseerd (zie het EIB-dossier).

De depenalisering v...

Lees meer

Nieuw-Zeeland: decriminalisering van euthanasie bevestigd door een referendum

Nieuw-Zeeland: decriminalisering van euthanasie bevestigd door een referendum

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Ter gelegenheid van de verkiezingen van 17 oktober is de Nieuw-Zeelanders gevraagd te stemmen over de inwerkingtreding van de euthanasiewet die een jaar eerder door het parlement is aangenomen. Deze decriminalisering van euthanasie heeft 65% van de stemmen gekregen, zoals blijkt uit de op 6 november gepubliceerde eindresultaten.

De End of Life Choice Act wordt van kracht op 6 november 2021. De concrete uitvoering ervan zal worden vastgesteld door de daartoe door de minister van...

Lees meer

Euthanasie in België: een nieuwe studie wijst op de tekortkomingen van de wet

Euthanasie in België: een nieuwe studie wijst op de tekortkomingen van de wet

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

De afwijkingen op het gebied van euthanasie in België worden niet alleen door sommige buitenlandse commentatoren aangegeven. Het Journal of Medicine and Philosophy publiceerde onlangs een studie van drie onderzoekers van de Universiteit van Gent, getiteld "Euthanasie in België: tekortkomingen in de wet en in de toepassing ervan, alsook in de controle op de praktijk".

Kasper Raus, doctor in de wijsbegeerte, gespecialiseerd in de ethiek van de zorg rond het levenseinde, Bert Vanderhaegen, h...

Lees meer