Italië: hoe staat het met de initiatieven om hulp bij zelfdoding te legaliseren?

 Afdrukken

Thema : Einde van het leven / Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Nieuws - Italië

Gepubliceerd op : 10/03/2022

Auteur / Bron : Europees Instituut voor Bio-ethiek

Op 15 februari verwierp het Italiaanse Grondwettelijk Hof het initiatief om een referendum te houden over het legaliseren van euthanasie. Het Hof oordeelde dat een dergelijk referendum afbreuk zou kunnen doen aan het waarborgen van "minimale bescherming van het menselijk leven in het algemeen, en van zwakke en kwetsbare personen in het bijzonder".

Dit besluit komt op een moment dat het Italiaanse parlement een wetsvoorstel behandelt om hulp bij zelfdoding te legaliseren en te regelen.  

Beide initiatieven willen de huidige Italiaanse wet wijzigen, die hulp bij zelfdoding bestraft met 5 tot 12 jaar gevangenisstraf.

Het Grondwettelijk Hof oordeelde in 2018 dat die wettelijke regeling in strijd was met het zelfbeschikkingsrecht - en dus ongrondwettelijk. De uitspraak kwam er nadat Marco Cappato, lid van de Italiaanse Radicale Partij, in 2017 hulp bij zelfdoding had verleend aan een persoon die blind en quadriplegisch was geworden na een auto-ongeluk in 2014.

In een arrest van 2018 (zie IEB News) gaf het Hof het Italiaanse parlement een jaar de tijd om de wet te wijzigen. Omdat die verandering er binnen deze termijn niet kwam, als gevolg van de diepe verdeeldheid onder de parlementairen over de kwestie, droeg het Hof vervolgens in een arrest van 2019 (zie IEB News) de Kamer van Afgevaardigden op een wettekst uit te werken. Het Hof stelde daarbij zelf de voorwaarden op binnen dewelke hulp bij zelfdoding kon gelegaliseerd worden : "geïnformeerde toestemming", palliatieve zorg voor de patiënt, en "controle door de volksgezondheidsautoriteiten na advies van de lokale ethiekcommissie".

Het Hof preciseerde vervolgens dat, indien het parlement er niet in zou slagen een akkoord te bereiken over een wettekst, dat dan de voorwaarden die het in zijn arrest had opgesomd, van toepassing zouden zijn.

Zo werd in november 2021 een eerste geval van hulp bij zelfdoding goedgekeurd door een regionaal ethisch comité, bij een man die als gevolg van een verkeersongeval al 10 jaar quadriplegisch was.

De juristen blijven sterk verdeeld over de vraag of het Grondwettelijk Hof zijn bevoegdheden al dan niet te buiten is gegaan door expliciet de voorwaarden te noemen die het in de nieuwe wet op hulp bij zelfdoding wil opgenomen zien.

In december 2021 begon het parlement zijn besprekingen over het nieuwe wetsvoorstel tot depenalisering van hulp bij zelfdoding. De tekst is duidelijk gebaseerd op de bepalingen van het arrest van het Hof van 2019. Het arrest bepaalt dat bij de patiënt een ernstige en onomkeerbare ziekte moet zijn vastgesteld, waarbij het fysieke of psychische lijden van de patiënt als ondraaglijk kon beschouwd worden. Hij of zij moet ook de medische behandeling krijgen die noodzakelijk is om hem of haar in leven te houden.

De tekst waarborgt ook gewetensbezwaren: elk lid van het gezondheidspersoneel heeft het recht te weigeren mee te werken in een procedure van hulp bij zelfdoding, indien hij of zij zich vooraf daartegen heeft verzet bij middel van een verklaring. Dat deze verklaring verplichtend is, kan uiteraard vragen oproepen vanuit het oogpunt van de gewetensvrijheid van de hulpverlener.

Ondanks de pogingen om een wettelijk kader te verschaffen, lijken de voorwaarden in het wetsvoorstel toch weer de deur open te zetten voor een brede interpretatie van hulp bij zelfdoding. Dit blijkt met name uit de grotendeels subjectieve perceptie van de gezondheidstoestand of het lijden van de patiënt, alsook uit de moeilijkheid om een “geïnformeerde toestemming” van de patiënt op betrouwbare wijze te beoordelen.

Meer in het algemeen is er toenemende druk op de nationale parlementen in Europese landen om euthanasie toe te staan, hetzij vanuit grondwettelijke gerechtshoven (Italië, Oostenrijk, Duitsland) of meer rechtstreeks binnen de parlementen (Spanje, Portugal).


Vergelijkbare artikelen

Queensland wordt vijfde Australische staat die euthanasie legaliseert

Queensland wordt vijfde Australische staat die euthanasie legaliseert

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Op 15 september 2021 nam het parlement van Queensland de Voluntary Assisted Dying Bill aan, waarmee de weg werd vrijgemaakt voor de legale praktijk van euthanasie in deze Australische deelstaat.

Hoewel de toepassingsmodaliteiten van de wet nog moeten worden vastgelegd voordat deze in januari 2023 in werking kan treden, bepaalt de zopas goedgekeurde tekst nu al dat euthanasie beschikbaar zal zijn voor elke volwassene die aan een ernstige of degeneratieve ziekte lijdt en van wie wordt verwacht...

Lees meer

Duitsland: twee wetsvoorstellen om hulp bij zelfdoding te decriminaliseren

Duitsland: twee wetsvoorstellen om hulp bij zelfdoding te decriminaliseren

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Op 21 april werden in het Duitse parlement (Bundestag), tijdens een oriënterend debat over de depenalisering van hulp bij zelfdoding, twee wetsvoorstellen ingediend. De wetsvoorstellen, ingediend en aangestuurd door de oppositie, beogen de erkenning en de uitvoering van een "recht om te sterven", in naam van de "zelfbeschikking" van elk individu over zijn of haar leven. Indien de voorstellen aangenomen worden, zou het voor iedereen mogelijk zijn de hulp van een derde in te roepen om een einde ...

Lees meer

Euthanasie: het Parlement staat op het punt te stemmen over een ongrondwettelijke wet

Euthanasie: het Parlement staat op het punt te stemmen over een ongrondwettelijke wet

- Euthanasie en geassisteerde zelfmoord

Het wetsvoorstel tot wijziging van de wetgeving inzake euthanasie, dat sinds oktober 2019 in het federale Parlement wordt besproken, zal in de plenaire vergadering van donderdag 5 maart ter stemming worden gebracht.

Deze wet is in ten minste twee punten in strijd met de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens :

1° De tekst schendt de gewetensvrijheid van de artsen

Het wetsvoorstel verplicht een arts die weigert euthanasie uit te voeren, « de contactgegevens te bezorgen ...

Lees meer